سیستان و بلوچستان

راهنمای سفر به چابهار

  • مدیر سیستم
  • 1399/08/27

زمانی که سخن از شهرهای مهم توریستی ایران به میان می آید ذهن همه به سمت شهرهایی مانند شیراز، اصفهان، یزد، مشهد، کیش یا شهرهای شمالی می رود. این در حالی ست که زیبایی های ایران تنها در این شهرها خلاصه نمی شود و مقاصد متفاوت و جذابی در گوشه گوشه ایران وجود دارد که می توانند سفری هیجان انگیز و دلچسب برای شما به ارمغان بیاورند. یکی از این مقاصد شهر زیبای چابهار در منتهی الیه جنوب شرقی ایران است؛ شهری بندری با جاذبه های منحصر به فرد طبیعی که نظیر آن درهیچ جای دیگر ایران دیده نمی شود.  

چابهار- یا آن گونه که بومی های این منطقه می گویند، چهبار- تنها بندر اقیانوسی ایران است، در کرانه دریای عمان و اقیانوس هند قرار دارد و یکی از مناطق آزاد بازرگانی ایران نیز محسوب می شود. در سال های اخیر به واسطه سرمایه گذاری های متعدد و تبلیغات به نسبت خوبی که از چابهار در شبکه های اجتماعی توسط افراد محلی و گردشگران انجام شده، نام این شهر بر سر زبان ها افتاده است.

اطلاعات کلی شهر چابهار

بهتر است پیش از اینکه راهی چابهار شویم اطلاعات مختصری در مورد جنبه های مختلف زندگی در این شهر به دست آوریم و با دید بازتر و اطلاعات جامع تری به این شهر سفر کنیم.

جمعیت: بر اساس آخرین سرشماری انجام شده در سال 95 جمعیت شهرستان چابهار 283,204 تن است.

تقسیمات کشوری: شهرستان چابهار در حدود 9739 کیلومترمربع وسعت دارد و شامل دو شهر چابهار و نگور و سه بخش دشتیاری، پلان، بخش مرکزی و هشت دهستان می شود. 

زبان: مردم شهرستان چابهار به گویش بلوچی که شامل لهجه های جدگالی، کنارکی، طیسی، دشتیاری و باهوکلاتی می شود، صحبت می کنند. 

دین: اکثر مردم چابهار سنی هستند و به مذهب حنفی اعتقاد دارند. 

پوشش: مردان چابهار لباس مخصوص محلی بلوچی می پوشند. زنان این منطقه نیز در کنار لباس محلی بلوچی از چادر مخصوص بلوچی استفاده می کنند.

اقتصاد: بخش بزرگی از اقتصاد شهرستان چابهار وابسته به سازمان منطقه آزاد صنعتی-تجاری چابهار است. این شهرستان بر سر راه دو کریدور مهم حمل و نقل جهانی قرار دارد و دو اسکله مهم آن -اسکله های شهید کلانتری و اسکله شهید بهشتی- با گنجایش 70 هزار تن- میزبان کشتی های اقیانوس پیما هستند. بندر چابهار همچنین به دلیل اینکه نزدیک ترین راه دسترسی کشورهای محصور در خشکی در آسیای میانه (مانند افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان و ...) به آب های آزاد محسوب می شود، اهمیت اقتصادی و استراتژیک بسیاری دارد. 

اقتصاد چابهار همچنین وابسته به صنایع مختلف نظیر صنایع پتروشیمی و غذایی ست و سرمایه گذاری های مختلف خارجی و داخلی بخش بزرگی از هزینه های توسعه چابهار را پوشش می دهد. در کنار اینها تاسیس شهرک های مختلف مانند شهرک های ایران و هند، فرآوری خرما، شیلات، انرژی، خرما، IT و ... زمینه های توسعه و رشد این منطقه را به وجود آورده اند.

صید ماهی، پرورش ماهی و میگو دیگر جنبه مهم اقتصاد چابهار است. این شهر یکی از مهمترین شهرهای پرورش ماهی ایران محسوب می شود و در حال حاضر تامین کننده 60 درصد از نیاز ماهی تُن کشور است. علاوه بر این تولید سالانه 20 تا 35 تن شاه میگو، بخشی از صادرات شهر چابهار به کشورهای دیگر را تشکیل می دهد. کشاورزی بخش دیگری از اقتصاد چابهار را پوشش می دهد، کاشت انواع موز، انبه، لیمو، سبزی و صیفی و محصولات جالیزی و ... کمک بزرگی به درآمد مردم این شهر است. گردشگری و فروش صنایع دستی و سوغات مختلف مانند سوزن دوزی، صنایع دستی دریایی، حصیربافی و ... بخش دیگری از درآمد مردم چابهار را تامین می کنند.  

شهرهای خواهرخوانده: چابهار با شهر گوادر پاکستان پیمان خواهرخواندگی بسته است. 

آداب و رسوم و فرهنگ 

بر خلاف بسیاری از شهرهای ایران که مردم از سنت ها و آیین های خود جدا افتاده و آن را به فراموشی سپرده اند، مردم بلوچ هنوز تا اندازه زیادی آداب و رسوم و باورهای خود را حفظ کرده اند. در ادامه با بخشی از این آداب و رسوم و آیین ها آشنا شویم. 

آیین های ماه رمضان: مردم بلوچ به آداب و رسوم مذهبی بسیار پایبندند و این آیین ها را با دقت فراوان به اجرا در می آورند. یکی از مهم ترین ماه ها برای مردم مسلمان نشین این خطه ماه رمضان است و آداب مختلفی برای گذران این ماه دارند، آدابی که از ماه پیش (شعبان) به فکر آماده کردن مقدمات آن می افتند. 

نیمه دوم ماه شعبان که فرا می رسد مردم بلوچ بز یا گوسفندی را ذبح و از گوشت آن برای آماده کردن "تباهک" (مخلوطی از برنج و گوشت خشک شده) استفاده می کنند. غذایی که آماده سازی آن حدود 10 روز زمان می برد. در کنار این غذا، خوراکی هایی مانند بت ماش، نان تیموش، پکوره و شیرینی چنگال نیز برای رمضان تهیه می کنند. 

در این زمان همچنین اهالی در استقبال از ماه رمضان به تمیز کردن خانه های شان می پردازند و زنان مسن نظافت مسجد را بر عهده می گیرند. بعد از این که کار نظافت مسجد به پایان رسید داخل آن را با مشک، عود و ماده ای خوشبو به نام سوچکی، معطر می کنند. 

زمانی که ایام قدر فرا می رسد شخصی روحانی در چادری داخل مسجد تا روز عید به صورت شبانه روزی مشغول نیایش می شود و تا قبل از شب عید در مسجد می ماند. اهالی هم شب قبل از عید وجه نقد و خیرات شان را به او تقدیم می کنند. 

روزهای پایانی ماه رمضان نیز مردم آماده برپایی جشن عید فطر می شوند و به بازار می روند تا لباس نو تهیه کنند و وسایل مورد نیازشان را بخرند. همچنین در شب عید زنان و دختران بلوچ با حنا تصاویر و نقش های زیبایی بر روی دست های شان می کشند. 

عید فطر: در این روز مردم بلوچ در محلی به نام عیدگاه جمع می شوند و نماز روز عید فطر را در کنار هم به شکل باشکوه برگزار می کنند. آنها بعد از نماز یکدیگر را در آغوش می گیرند و مصافحه می کنند (سنت خاص مردم بلوچستان بعد از اقامه های نماز). پس از آن به خانه خویشان می روند، فرارسیدن این روز را به هم تبریک می گویند و نان، شیرینی و کلوچه خرمایی مخصوص محلی می خورند. 

عیدقربان: عید قربان از اعیاد بسیار مهم مردم بلوچ است و آن را در سه روز جشن می گیرند. روز عید قربان مردم در عیدگاه جمع می شوند و چند خانواده با هم شتری قربانی می کنند و گوشت آن را به دست افراد نیازمند می رسانند. در این عید بلوچ ها به دیدار اقوام آشنایان شان می روند و از هم حلالیت می طلبند. 

مراسم ازدواج: مراسم ازدواج در مناطق بلوچ نشین ایران در حدود 8 مرحله دارد و 3 شبانه روز طول می کشد. این مراحل به نام های حنا دوزی، جل بندی، بربند مال، گندونن، هبرجنی، سرآپی، مشاطه، شب یکجایی بین مردم مشهورند و شامل آیین های مختلف مانند خواستگاری، بله برون، تعیین مهریه، جل بندی، حنابندان، جشن عروسی و رسوم دیگر می شود. 

موسیقی بلوچی: نمی توان از سرزمین بلوچستان سخن گفت اما از موسیقی بلوچی حرفی نزد. هر فرد بلوچ از تولد تا مرگ با موسیقی بلوچی همدم و همراه است و بخشی از هویت و احساسات خود را در این نوع از موسیقی پیدا می کند. سازهای عمده موسیقی بلوچی بیشتر شامل قیچک، تنبورگ، رباب، بانچو، نی (نل)، دهل، کوزه و دینبوک می شود. موسیقی دان های بلوچی نیز با نام های لوری، لولی، لانگا، پهلوان و شاعر بین مردم شهرت دارند. 

رقص بلوچی: از دیگر جلوه های زیبا و دوست داشتنی فرهنگ بلوچستان، رقص های بلوچی ست که با نام های دوچایی، سه چایی، لنکی، کوپکو و ... شناخته و در عروسی ها انجام می شوند. لیوا نیز نام رقصی ست که با نواختن سرنا، دهل، لیوا و یک دهل کوچکتر همراه است و در مراسم های شادی برگزار می شود.

بازی های سنتی بلوچی: بلوچستان مانند دیگر شهرهای و مناطق کشورمان بازی های محلی فراوانی دارد که متاسفانه کم کم رو به فراموشی می روند. از جمله این بازی ها می توان به بازی های پادشاه وزیر، چل بازی، چوب بازی، سرخ پری زرد پری، اشکاتیلی، کلاه چل چل، کشتی کج کردون و ... اشاره کرد. 

اقلیم و آب و هوا

آب و هوای بندر چابهار به دلیل قرارگیری در نزدیکی مدار راس السرطان و همچنین قرارگیری در مسیر بادهای موسمی شبه قاره هند و جبهه های استوایی آب و هوایی گرمسیری معتدل با رطوبت نسبی دارد. چابهار در عرض جغرافیایی برابر با شهر میامی آمریکا قرار گرفته است و شرایط آب و هوایی آن کاملا مشابه این شهر است. میانگین دما در چابهار حداکثر سالانه به 34 درجه و حداقل سالانه به 10 درجه سانتی گراد می رسد. 

بهار: چابهار در بهار آب و هوای به نسبت گرمی دارد. 

تابستان: چابهار در میان بندرهای جنوبی ایران، خنک ترین هوا را دارد. همچنین در این فصل وزش بادهای موسمی تابستانه آب و هوای دلچسبی به این شهر تقدیم می کند، البته به دلیل مجاورت چابهار با دریا کمی رطوبت و هوای شرجی در شهر حس می شود. 

پاییز: پاییزهای چابهار نیز جذاب و خنک و دلچسب است و از بهترین زمان ها برای سفر به اینجا به شمار می رود. 

زمستان: چابهار گرمترین نقطه کشور در زمستان است و آب و هوای آن مطلوب بهاری و معتدل است.